Alarmujące wyniki badań na temat zdrowia psychicznego nastolatków w Polsce

Wyniki badania pokazują, że aż 35% dzieci i młodzieży doświadcza przynajmniej jednego objawu depresji. Z kolei inny polski raport powstały dzięki fundacji UNAWEZA w ramach projektu „MŁODE GŁOWY Otwarcie o zdrowiu psychicznym” uzupełnia te wyniki, skupiając się zarówno na zdrowiu psychicznym, poczuciu własnej wartości, jak również sprawczości polskich dzieci i młodzieży. Ankiety wypełniło ponad 180 tysięcy uczniów w wieku 10-19 lat w całym kraju, a badanie uznawane jest za największe, jakie do tej pory przeprowadzono. Z raportu wynika, że co trzeci badany nastolatek nie ma chęci do życia, a stres życia codziennego przerasta aż 80% ankietowanych młodych ludzi. Połowa przebadanych uczniów ma skrajnie niską samoocenę, a co trzecia osoba jest swoim największym krytykiem, odchudza się i ćwiczy ponad swoje siły. Blisko 40% badanych uczniów myślało o podjęciu próby samobójczej. Prawie co piąty ankietowany uczeń planował samobójstwo, a co dziesiąty uczeń (8,8%) deklaruje, że podjął próbę samobójczą. Aż 20% ankietowanych nie chce się żyć. Statystyki podają, że w 2022 roku odnotowano ponad 2000 prób samobójczych wśród dzieci i młodzieży, z czego 150 niestety zakończyło się tragicznie. Co stanowi wzrost o 150% w stosunku do 2020 roku. W dalszej części raportu dowiadujemy się, że 2 na 3 badanych (65,9%) chciałoby mieć więcej szacunku do samego siebie. Aż 10% (10,5%) młodych odczuwa, że nie ma ani jednej osoby, która w pełni ją akceptuje, a 1/3 (29,3%) uczniów regularnie postępuje wbrew sobie, aby być akceptowanym. Blisko 30% (27,4%) ankietowanych uważa, że ich wartość zależy od akceptacji innych. Co trzeci (34,1%) młody człowiek przyznaje, że regularnie używa filtrów do swoich zdjęć w sieci. Blisko połowa uczniów (48,6%) uważa, że ich wartość wzrasta, gdy rodzina jest z nich dumna. Ponad 80% (81,9%) ankietowanych nie znajduje rozwiązań w kłopotliwej sytuacji. A ponad połowa młodych (56,4%) niekiedy uważa, że jest do niczego. Co czwarty uczeń (44,5%) uważa, że nie wiedzie mu się w życiu. W obecnych czasach, gdzie młodzież musi stawić czoła różnym wyzwaniom, takim jak stres związany z edukacją, brak wolnego czasu, presja społeczna, nadmierna ekspozycja na media społecznościowe, uzależnienie od technologii, trudności w nawiązywaniu relacji międzyludzkich, trudności z samorealizacją i znalezieniem swojej tożsamości, ważne jest, abyśmy, jako rodzice, dostarczali im odpowiednie wsparcie. Rodzic ma niewątpliwie kluczową rolę w zapewnieniu swojemu dziecku odpowiedniego wsparcia i budowaniu jego zdrowia psychicznego. W relacji z młodym człowiekiem kierujmy się zasadą 4 x Z, czyli Zauważ, Zaakceptuj, Zrozum, Zaopiekuj.
Na sesjach z rodzicami często jestem pytana, jak rozmawiać z dzieckiem, kiedy widzę, że coś go trapi, zamyka się, odcina od kontaktu z rodzicem, a już na pewno nie szuka pomocy u rodzica. W takim przypadku radzę szczerość i zamiast pytań „Wydaje mi się, że jesteś przygnębiony” powiedz „Widzę, że jest Ci ciężko i masz trudny okres”. Zaakceptuj ten stan. Najgorszą rzeczą jest tłumaczenie, bagatelizowanie, porównywanie, które tak naprawdę umniejsza problemowi, z którym mierzy się dziecko i zamiata ten trudny temat pod dywan. Nie mów „Jakie masz problemy! Masz rodzinę, masz gdzie mieszkać? Inni mają gorzej…” „Za bardzo bierzesz to do siebie…” „A co mają powiedzieć inni…”. Przypomnij sobie, jak czułeś się, kiedy jako młody człowiek dostawałeś pouczenia, złote rady, jak powinieneś żyć, ubierać się i kim zostać. Bądź w tym trudnym czasie dla niego przyjacielem. Przyjaciel w trudnych chwilach nie podważa, nie bagatelizuje tego, że jest ci trudno, tylko współczuje i szanuje twoje cierpienie. Przyjaciel proponuje, że cię wysłucha, kiedy będziesz tego chciał. Zatem zaproponuj rozmowę, bez nacisku i zbędnego monologu. Interesuje mnie to, jak się czujesz. Jeżeli chcesz mi o tym opowiedzieć, to jestem. Możemy teraz o tym porozmawiać, albo w innym czasie, kiedy będziesz chciał. Zazwyczaj młodzież nie chce rozmawiać, zamyka się w swoim pokoju. Nie naciskaj, odpuść zamiast tego zrób herbatę, daj ulubioną przekąskę, mały gest, który pokaże twoje wsparcie. Takie pełne miłości, zrozumienia i empatii bycie obok jest bardziej wspierające niż spłaszczające i umniejszające problemom twojego dziecka prawienie morałów, generalizowanie i zbędne tłumaczenie. Zapewniam cię, że taka postawa wcześniej czy później sprawi, że twoje dziecko zechce porozmawiać, bo będzie czuło, że jest ważne, traktowane z szacunkiem, będzie wiedziało, że ma wybór. Pamiętajmy, aby być aktywnymi słuchaczami. Zwróćmy uwagę na to, co mówią i jak się czują. Zwracajmy uwagę na ewentualne znaki nadmiernego stresu lub depresji u naszych dzieci. Jeżeli zauważymy jakiekolwiek zmiany w ich zachowaniu, skonsultujmy się z profesjonalistą, aby uzyskać dalszą pomoc. Bądźmy empatyczni i uważni, bo to podstawa każdego dialogu. Bądźmy dla naszych dzieci wzorem odpowiedniego podejścia do zdrowia psychicznego. Upewnijmy się, że sami dbamy o swoje zdrowie psychiczne i radzimy sobie z napięciem. W ten sposób młodzież będzie miała przykład, jak radzić sobie z trudnościami. Dajmy naszym dzieciom czas na odpoczynek od codziennych obowiązków i nauki. Budowanie pozytywnego środowiska: Twórzmy wokół naszych dzieci środowisko pełne miłości, zrozumienia i wsparcia. Dajmy im przestrzeń do wyrażania swoich pasji i wspierajmy ich w zdobywaniu nowych umiejętności. Badania pokazują nam, że zdrowie psychiczne młodzieży w Polsce wymaga naszej uwagi. Pamiętajmy, że otwarta komunikacja, empatia i troska o dobrostan naszych dzieci to podstawy, na których możemy budować silniejsze i zdrowsze rodziny. Przyjmijmy te badania jako sygnał do działania i wspólnie dążmy do tego, aby nasze dzieci były zdrowe psychicznie i szczęśliwe.